zamknij

Wiadomości

Co działo się sto lat temu w Rybniku?

2018-11-10, Autor: Mateusz Szumilas

Przed nami obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę. W listopadzie 1918 roku sytuacja na Śląsku była dużo bardziej skomplikowana niż w innych regionach tworzących Rzeczpospolitą. Co dokładnie działo się w Rybniku i powiecie rybnickim 100 lat temu?

Klęska Niemiec podczas I wojny światowej na nowo wzbudzila dyskusje o przynależności państwowej Górnego Śląska. 25 października 1918 r. Wojciech Korfanty (polski przywódca narodowy Górnego Śląska) opowiedział się za przyłączeniem środkowej i wschodniej części do powstającego państwa polskiego.

Reklama

- Spontaniczne propolskie akcje były wyrazem poparcia części społeczeństwa. Wielu z mieszkańców przeżyło 11 listopada jako ulgę. Skończyła się wojna, gehenna ponad 4 lat udręk. Pamiętajmy, że sporo ludzi zginęło, po wojnie nie powstały żadne pamiątkowe pomniki ani groby – opowiada Bogdan Kloch, dyrektor Muzeum w Rybniku.

Zdaniem Bogdana Klocha, możemy założyć tezę, że 11 listopada to data rozpoczęcia dążeń wolności na Śląsku. - 12 listopada jest natomiast pierwszym dniem działań, kiedy zorganizowano pierwszy wiec. Wiece mialy na celu mobilizację społeczeństwa. Trzeba było pokazać co nas dzieli z Niemcami, żeby skłonić wszystkich niezdecydowanych i obojętnych do opowiedzenia się za Polską.

Gliwicka 2. dekada XX w.
Ul. Gliwicka (Gleiwitzer-Straße), pocztówka, 2. dekada XX w.

Wspomnianego 12 listopada 1918 roku podczas wiecu ludności polskiej w Rybniku uchwalono rezoulcję, w której domagano się swobów narodowych oraz poprawy warunków bytowych. - Był to pierwszy propolski wiec. Możemy przyjąć, że miejscem zebrania były jakieś podmiejskie błonia, okolice dawnego cmentarza parafialnego lub niektóre place, które umożliwiały zbiórkę. Ja skłaniałbym się ku terenom zewnętrznym miasta, gdzie można było zgromadzić jakąś grupę ludności. Być może chodziło tu o mieszkańców przedmieść Smolnej i Paruszowca. Mieli oni bardzo blisko do miasta, chociaż wtedy jeszcze nie byli jego częścią - kontynuuje Bogdan Kloch.

Niemcy odpowiedzieli zebraniem w hotelu "Świerklaniec", które miało być odpowiedzią na polski wiec i manifestacją niemieckiego charakteru miasta. Na zebranie to masowo przybyli również polscy mieszkańcy Rybnika i okolicznych miejscowości. Przerwali oni trwające wystąpienia i przepędzili z mównicy przewodniczącego Rady Robotniczej i Żołnierskiej F. Wasnera.

Podobny los spotkał innych mówców przemawiających po niemiecku. Pobito również próbującego interweniować miejscowego komendanta policji Palmę. W rezultacie niemieccy działacze zostali wyrzuceni z sali, a zebranie zostało opanowane przez Polaków.

Mowy wygłosili Maksymilian Basista, Alojzy Prus oraz dr Marian Różański. Pod ich wpływem przyjęto rezolucję żądającą natychmiastowego przyłączenia Górnego Śląska do powstającego państwa polskiego. Potem zgromadzeni ruszyli w kierunku rynku, domagając się od władz powiatowych przekazania władczy przedstawicielom polskiej ludności.

Jeszcze większy wiec, na który przybyła ludność polska z całego powatu rybnickiego, zorganizowano 24 listopada. W konsekwencji powstała Polska Rada Ludowa.

rynek Rybnik po 1913 r.
Rynek w Rybniku, pocztówka po 1913 r.

Ponadto w grudniu 1918 roku powstały kolejne polskie rady m.in. w Chwałowicach, Boguszowicach, Niedobczycach i Zebrzydowicach. Rady te miały m.in. stworzyć kadrę do przejęcia administracji terenowej z rąk niemieckich.

Konkurencją dla polskich rad ludowych były rady tworzone przez Niemców. W Rybniku, Chwałowicach, Gotartowicach, Niedobczycach powstały niemieckie rady żołnierskie.

Na terenie miasta i powiatu zaczęły się również rozwijać tendencje separatystyczne. 27 listopada 1918 roku w Rybniku chadeccy politycy domagali się od Polski, Niemiec i Czechosłowacji zgody na utworzenie niepodległej Republiki Górnośląskiej.

Jak podkreślają historycy, proces włączania Śląska do Polski był bardzo złożony i skomplikowany. Trudności te spowodowane były setkami lat odrębnej historii, obyczajowości, zmian językowych, które zupełnie inaczej ukształtowały ten obszar. Poza opcjami propolskimi i proniemieckimi pojawiła się także opcja samodzielności górnośląskiej.

- W listopadzie 1918 r. Śląsk (w tym Rybnik) nie zostały włączone do Polski. Trzeba jednak zaznaczyć, że 178 lat rządów pruskich - zupełnie innych od polskich – spowodowało, że proces ten musiał być bardziej rozłożony w czasie. Być może gdyby polscy działacze i powstańcy zdecydowali się na działania na całego zmiany nadeszłyby szybciej, jednak mogło to spowodować bardzo krwawą wojnę o nieobliczalnych skutkach - mówi Bogdan Kloch.

Zatem 11 listopada 1918 roku w Rybniku nie działo się tak wiele jak w innych częściach kraju. Prawdziwa walka o przyłączenie do Polski rozpoczęła się podczas powstań śląskich - trzech konfliktów zbrojnych na Górnym Śląsku, które miały miejsce w latach 1919–1921. Ale to już zupełnie inna historia...

W realizacji tego materiału korzystałem ze źródła: "Rybnik. Dzieje miasta i jego dzielnic", Tom I, pod red. Zbigniewa Hojki i Bogdana Klocha.

Oceń publikację: + 1 + 106 - 1 - 8

Obserwuj nasz serwis na:

Komentarze (19):
  • ~siwy-rybnik 2018-11-10 12:10:50

    Ciekawe czy sto lat temu w Rybniku był ktoś taki jak ... Arteks.

    66 39
  • ~pprywatne 2018-11-10 13:07:16

    Wpis został usunięty z powodu złamania regulaminu zamieszczania opinii.

    8 6
  • ~polk 2018-11-10 13:15:52

    @Siwy jak nie robisz prywatnych wycieczek to mądrze piszesz w komentarzach. Teraz co artykuł to pijesz do Arteksa, nawet gdy on nie odpowiada. Wszyscy wiedzą jak "specyficzną" osoba on jest, argumenty do niego nie docierają a każdy kto się z nim nie zgadza to od razu jest "hejter". Jest to jego drugi ulubiony zwrot, pierwszym jest "wiem lepiej".
    Daj spokój i bądź mądrzejszy, bo to trochę dziecinne jest.

    62 14
  • ~palaczzasypowy 2018-11-10 13:45:19

    Był wtedy smog,czym wtedy hajcowali?

    42 24
  • ~ 2018-11-10 14:06:50

    Wpis został usunięty z powodu złamania regulaminu zamieszczania opinii.

    7 5
  • ~pprywatne 2018-11-10 14:34:01

    Wpis został usunięty z powodu złamania regulaminu zamieszczania opinii.

    5 4
  • ~MaciejK 2018-11-10 17:04:33

    Bardzo lubię zdjęcia dawnego Rybnika.

    56 7
  • ~Grzegorz Maciejewski 2018-11-10 18:13:18

    Czy któryś historyk wie czy Nacyna jest wpisana w historię Rybnika od zawsze? Swój bieg zaczyna w oczyszczalni ścieków w Rydułtowach, co więc było przed wybudowaniem tam kopalni?

    18 8
  • ~adamczykhenryk 2018-11-10 18:32:43

    palaczzasypowy
    Sto lat temu węgiel kupowali bogaci ( tak zwani kupcy ) ludzie , kowale , Sąd , szkoły i zakłady pracy . reszta zbierała na torowiskach lub korzystała z bieda szybów w Radoszowach . ( do dziś urząd górniczy kontroluje 150 szybików w rejonie Radoszów, Niewiadom ,Rydułtów i Niedobczyc .

    28 3
  • ~pprywatne 2018-11-10 19:07:15

    ~adamczykhenryk - Powiedz, że te biedaszyby jeszcze istnieją i ktoś tam kopie. Ewentualnie daj namiary, chętnie zobaczę coś takiego.

    23 2
  • ~Jan R. 2018-11-10 20:54:16

    Czy ówczesnych powstańców można dzisiaj nazwać propolskimi separatystami?

    23 7
  • ~jedrek_1_1 2018-11-10 22:57:24

    ~Grzegorz Maciejewski - Nacyna ma źródło w Pszowie!

    13 1
  • ~Escape 2018-11-11 06:00:18

    Siwy Rybnik, prymitywny dzban z ciebie, nie dorastasz do pięt arteksowi, ani merytoryczne a tym bardziej językowo

    13 21
  • ~Gruby21 2018-11-11 12:53:45

    @siwy_rybnik i @polk najbardziej żałosne jest to, że tak sporo osób na tym forum urządza sobie już nawet bez powodu prywatne wycieczki do innych osób a wzajemnie opluwanie się to jest codzienność. Myślę, ze sto lat temu w tym mieście kultura osobista była na podobnym poziomie i dlatego dzisiaj jesteśmy tu gdzie jesteśmy. Zamiast merytorycznie komentować problemy i wnosić coś od siebie wolimy tak bezkarnie i do tego jeszcze anonimowo walić sobie nawzajem i nieobecnym po mordach. Naprawdę brak tu niektórym honoru.

    14 2
  • ~Grzegorz Maciejewski 2018-11-11 17:28:15

    Jędrek 1_1 jak Pszowie? Jechałem ostatnio wzdłuż Nacyny rowerem i za oczyszczalnia nie ma nawet małego strumyka..

    2 5
  • ~Pavel Kolop 2018-11-12 10:02:43

    @Grzegorz Maciejewski Nie ma strumyka, bo Nacyna bierze swój początek w źródłach podziemnych w Pszowie właśnie. "Widać" ją dopiero od Rydułtów.

    10 0
  • ~oberschleisier 2018-11-12 20:57:52

    sto lat temu Rybnik był pruskim miasteczkiem i tylko dzięki fanaberii Francji oraz Anglii które chciały jak najbardziej osłabić pokonane Niemcy część najbogatszej prowincji Pruskiej mianowicie Oberschleisien podarowano Polsce. Reszta to przeinaczanie historii o odwiecznej polskości tych ziem o powstaniu, które tylko dzięki rozsądkowi Korfantemu nie spłynęło we krwi. Prawda jest taka że polskość została narzucona tu siłą a historia była jest i prawdopodobnie będzie zmanipulowana. Proszę przyjezdnych o trochę wiedzy zanim zaczniecie pisać kalumnie.

    14 4
  • ~Lateks 2018-11-12 21:14:34

    ~oberschleisier piszesz że Rybnik to pruskie miasto, że to zakłamanie historii żeby nazywać te tereny Polskimi, owszem administracja była Pruska, ale ludność tutejsza mocno była związana z Polską, zresztą wyniki plebiscytu to potwierdzają, tam gdzie interes ludności był zależny od administracji Pruskiej tam wyniki były za rzeszą, na wsiach była znacząca przewaga głosów za Polską...

    5 6
  • ~Jerzy Kolarczyk 2018-11-13 10:34:59

    Panie Maciejewski--- proszę powoli przejechać szosą Biery -- rydułtowy --- za byłą cegielnią jest obniżenie i tam płynie już strumyk -- może 1 m szeroki , Ten strumyk zaczyna się już na szosie Biery --- Pszów --- biegnie pod albo obok hałd z Pszowa płynie pod zabudową KWK Rydułtowy jest zasilany oczyszczalnią ścieków w Rydułtowach i o godz 18 wzdłuż Nocyny nie można przejechać .I to wszystko zasilane przez dopływy z Niedobczyc Popoielowa Chwałowic Jankowic płynie przez wielkie miasto Rybnik -- a jeden nawiedzony chce ścieżki rowerowej pod torami w Niedobczycach

    4 0

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników portalu. Redakcja portalu Rybnik.com.pl nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Alert Rybnik.com.pl

Byłeś świadkiem wypadku? W Twojej okolicy dzieje sie coś ciekawego? Chcesz opublikować recenzję z imprezy kulturalnej? Wciel się w rolę reportera Rybnik.com.pl i napisz nam o tym!

Wyślij alert

Sonda

Czy śląsko godka powinna mieć status języka regionalnego?




Oddanych głosów: 896