---

 

CHOROBA MENINGOKOKOWA

Neisseria meningitidis Gram ( - ) dwoinka zapalenia opon mózgowo- rdzeniowych jest chorobotwórczym drobnoustrojem, wywołującym ciężkie zakażenia inwazyjne, takie jak zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych i posocznica, określane łącznie jako inwazyjna choroba meningokokowa.

Szczepy Neisseria meningitidis podzielono na 13 grup serologicznych, z których A, B, C, Y i W135 odpowiadają za prawie wszystkie przypadki zachorowań.

Wyłącznym, naturalnym rezerwuarem meningokoków jest człowiek, a źródłem zakażenia zarówno chory człowiek jak i bezobjawowy nosiciel.

Drobnoustroje te kolonizują jamę nosowo-gardłową i są przenoszone drogą kropelkową lub przez kontakt bezpośredni

Zachorowania wywołane przez meningokoki występują najczęściej zimą i na wiosnę. W Polsce i w Europie najczęściej notuje się ogniska zachorowań wywołane przez szczepy z grupy B i C. Typ B szerzy się epidemicznie znacznie rzadziej.

Nosicielstwo może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Nosiciele mogą stanowić 2 – 25% populacji, ale w środowiskach zamkniętych ich odsetek może sięgać 40–80%.

Okres wylęgania choroby meningokokowej może wynosić 2 - 10 dni, najczęściej jest to okres 3 – 4 dni.

Przebieg choroby:

Meningokokowa choroba inwazyjna przebiega pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, posocznicy lub posocznicy może towarzyszyć zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Choroba meningokokowa o szybkiej progresji może doprowadzić do zgonu w ciągu kilku godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Posocznica meningokokowa bez objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych może szybciej przejść w fazę wstrząsu septycznego i zakończyć się zgonem niż samo zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

O rokowaniu decyduje szybkość rozpoznania choroby i wdrożenia leczenia. Opóźnienie rozpoczęcia leczenia nawet o kilkadziesiąt minut może mieć fatalne skutki. Lekarz pierwszego kontaktu jest zobowiązany do niezwłocznego wdrożenia postępowania medycznego.

Małe dzieci i młodzież to grupa szczególnie narażona. Z powodu meningokoków można zachorować w każdym wieku.

Dzieci w wieku od 3 miesięcy do 5 lat są w porównaniu do innych grup wiekowych narażone najbardziej. Ich system odpornościowy nie jest jeszcze wystarczająco dobrze rozwinięty. Do 40% przypadków chorobowych rejestruje się w wieku małego dziecka.

Drugi szczyt zachorowań notuje się u młodzieży między 14 a 19 rokiem życia. W tym wieku w zwiększonym stopniu nawiązują się kontakty społeczne, takie jak częste przebywanie w dyskotekach, na prywatkach, kinach, oraz wspólne wyjazdy. Tym samym wzrasta niebezpieczeństwo infekcji. Około 20% wszystkich zachorowań spowodowanych przez meningokoki występuje u nastolatków.

Podwyższone ryzyko infekcji występuje w zbiorowiskach ludzkich, np. : w żłobkach, przedszkolach, szkołach, schroniskach młodzieżowych, internatach, akademikach lub koszarach, ponieważ w takich warunkach ułatwione jest przenoszenie się zarazków poprzez bliski kontakt.

Jak rozpoznać chorobę?

Diagnozowanie schorzeń meningokokowych jest trudne, ponieważ ich pierwsze objawy nie różnią się istotnie od pierwszych oznak grypy. Po okresie wylęgania, który trwa od 2 do 10 dni (zazwyczaj mniej niż 4 dni) zaczyna się choroba meningokokowa z towarzyszącymi jej objawami ogólnymi jak : wysoka gorączka, bóle głowy i kończyn, a u niemowląt : wymioty, brak apetytu, którym towarzyszy przeraźliwy krzyk dziecka.

Następnie bóle głowy i gorączka nasilają się. Chory nie może swobodnie poruszać głową w przód i w tył (sztywność karku).

Występują: odrętwienie, oszołomienie, zakłócenia świadomości aż do śpiączki włącznie, nadwrażliwość na światło i plamy na skórze, które nie ustępują pod naciskiem lub czerwone, punktowe krwawienia skóry.

Zapobieganie i zwalczanie

Zwalczanie choroby polega na unieszkodliwieniu źródła zakażenia poprzez wczesne wykrywanie i leczenie szpitalne osób z chorobą inwazyjną. Leczenie polega na antybiotykoterapii i leczeniu objawowym. W przypadkach o przebiegu piorunującym konieczna jest hospitalizacja w oddziale intensywnej terapii.

W każdym przypadku zakażenia meningokowego w celu przecięcia dróg szerzenia należy bezwzględnie rozpocząć chemioprofilaktykę (antybiotyki) u osób z bliskiego bezpośredniego kontaktu ( wcześniej o ile to możliwe, należy pobrać wymazy z jamy nosowo - gardłowej). Należy stosować ogólne zasady higieny.

Profilaktyka zakażeń wywoływanych przez Neisseria meningitidis

Najlepszą metodą zapobiegania zakażeniom jest immunoprofilaktyka czynna poprzez szczepienia. Zwiększenie odporności populacji można uzyskać poprzez stosowanie dostępnych szczepionek polisacharydowych. przeciw serotypom A+C ,C , A+C+Y+W135 Neisseria meningitidis

Nie ma dotychczas skutecznej szczepionki przeciw meningokokom grupy B

Pamiętaj:

Choroba meningokokowa może przebiegać jako zapalenie opon mózgowych i/lub zakażenie krwi.

Możliwe objawy to między innymi: gorączka, bóle głowy, wymioty, sztywność karku i krwawienia ze skóry.

Dzieci i młodzież są narażone szczególnie.

Choroba meningokokowa może w przeciągu kilku godzin doprowadzić do śmierci chorego.

Szybkie rozpoznanie objawów może uratować życie.

Szczepienie przeciwko meningokokom może ochronić Ciebie i Twoje dzieci przed tą groźną chorobą. Jest bezpieczne i dobrze tolerowane.

O dalsze informacje zapytaj swojego lekarza pierwszego kontaktu.